|
FAQ - Vaak gestelde vragen
Hoe begin ik met het uitzoeken van mijn stamboom?
Lees de beginnershandleiding.
Ik ben nog nooit in een archief geweest. Ik heb een beetje last van drempelvrees. Hoe kom ik binnen en hoe vind ik wat ik zoek?
Het is heel gemakkelijk. U meldt zich bij de receptiebalie. Als u vertelt dat u komt voor genealogisch onderzoek en dat u voor het eerst komt, wordt u verder helemaal op weg geholpen. In de meeste archieven krijgt u een map met informatiemateriaal en in de studiezaal (daar waar het onderzoek gedaan moet worden) zijn altijd medewerkers te vinden aan wie u alles kunt vragen. Zij zijn er aan gewend dat er dagelijks nieuwelingen komen die de weg nog niet weten. En er zijn altijd behulpzame collega-genealogen die zich nog wel kunnen herinneren dat zij ooit zelf voor het eerst een archief van binnen zagen.
Wat kost het om onderzoek te doen in een archief? En aan welke eisen moet ik voldoen om daar onderzoek te mogen doen?
Alle overheidsarchieven in Nederland zijn gratis toegangelijk voor iedereen. Dit in verband met de wettelijke openbaarheid van het bestuur. Wel moet u zich kunnen legitimeren en wordt uw bezoek geregistreerd. Natuurlijk moet u zich houden aan de huisregels van de archiefinstellingen. En voor sommige diensten (zoals het maken van kopieën) moet u betalen. Maar verder is er geen enkele beperking.
Ik kan een bepaalde akte uit de Burgerlijke Stand of een bepaalde DTB-inschrijving niet vinden. Wat kan ik nog doen?
Werk de checklists af.
In de Burgerlijke Stand wordt mijn familienaam steeds anders gespeld. Hoe kan dat?
In de beginjaren van de Burgerlijke Stand was men nog niet altijd even consequent in het spellen van namen. Dat kwam bijvoorbeeld doordat de controlemogelijkheden beperkt waren (identiteitsbewijzen en trouwboekjes waren er nog niet en nazoeken in oudere aktes of navraag doen in een andere gemeente was nogal omslachtig). De ambtenaren lieten zich daardoor vaak leiden door eigen inzichten of door de aangever(s). En die waren vaak niet goed op de hoogte van de juiste spelling of ze waren de schrijfkunst zelf maar amper meester. Dat neemt niet weg dat volgens de officiële regels in aktes altijd dezelfde spelling gevolgd moest worden. Concreet: iemands naam moest officieel altijd zo gespeld worden als in zijn geboorteakte. De spelling in een geboorteakte kan daarom nooit als 'fout' worden bestempeld, tenzij die fout later op last van een rechtbank is hersteld. (Dat laatste kan nog steeds. Als u kunt aantonen dat uw naam vroeger anders gespeld werd, kunt u latere aktes laten wijzigen zodat u weer officieel de oude spelling kunt gebruiken. U kunt overigens ook zonder offciële wijziging uw naam anders gaan spellen. U bent namelijk vrij om een andere naam te gebruiken. Alleen blijft u dan officieel met de ongewijzigde spelling geregistreerd staan en zult u bij officiële gelegenheden die officiële spelling moeten blijven gebruiken. Zo stond bijvoorbeeld Pim Fortuyn bij de verkiezingen van 2002 op de kieslijst vermeld als W.S.P. Fortuijn.)
Hoe komt mijn familie aan haar naam?
Sinds 1811 is het in Nederland verplicht om een familienaam te dragen.
Veel mensen hadden toen al een familienaam.
Maar vooral in het noorden en oosten van het land moesten veel mensen toen een naam kiezen.
Dat gebeurde niet willekeurig. Vaak kozen ze een naam die te maken had met hun beroep of hun woonplaats.
Vaak ook was het een naam die in het onderlinge verkeer al als bijnaam gebruikt werd.
Wanneer u het beroep of de herkomst van uw voorouders kent zijn veel namen al te verklaren.
En regelmatig werd het patroniem gewoon verder als familienaam gebruikt. Jan, zoon van Egbert, heette Jan Egberts.
In het vervolg heetten dan ook zijn kinderen Egberts. Zijn zoon werd dan Egbert (Jans) Egberts.
Het verhaal gaat dat velen het kiezen van een naam niet zo serieus namen.
Zo zou dan een naam als Poepjes ontstaan zijn. Dat is echter een fabel.
Poepjes is een typisch voorbeeld van een naam die oorspronkelijk als bijnaam is ontstaan.
'Poep' is namelijk in oost-Nederland een scheldwoord voor Duitsers.
De naam Poepjes is dus vergelijkbaar met een naam als Moffe.
Is iedereen met dezelfde familienaam als ik heb familie van mij?
Nee. Er zijn meerdere timmermannen geweest die de naam Timmerman aannamen,
meerdere zonen van Hendrik die de naam Hendriks aannamen en
meerdere Friezen die ooit naar elders trokken en in hun nieuwe woonplaats de naam De Vries aannamen.
Om maar wat voorbeelden te noemen...
Heb ik (verre) familie in Amerika?
Die kans is erg groot! Hoe u daar achter kunt komen leest u in de handleiding Familieleden in Amerika.
Hoe kan ik uitzoeken of mijn familie een wapen heeft?
Dat kan op twee manieren. 1. U raadpleegt wapencollecties (zie de categorie heraldiek in de Internet Gids) en zoekt naar een wapen voor uw familienaam. Als u die gevonden hebt, zoekt u uit welke personen dat wapen gevoerd hebben en vervolgens zoekt u uit of u een wettige afstammeling bent in mannelijke lijn van iemand die dat wapen gevoerd heeft. Deze methode heeft als nadeel dat u vooraf waarschijnlijk geen idee hebt of er een wapen is en zo ja, waar u zoeken moet. 2. U zoekt eerst uw stamreeks uit waarbij u de wettige mannelijke lijn volgt. Komt u in die lijn iemand tegen die een publieke functie bekleed heeft in de 18e eeuw of eerder, dan is de kans groot dat er een wapen is. In dat geval zoekt u verder in het archief dat bij deze functie hoorde.
Ik heb een wapen gevonden bij mijn familienaam. Mag ik dat wapen voeren?
Dat is maar zeer de vraag. U zult eerst moeten uitzoeken welke persoon dat wapen voerde.
Vervolgens moet u uitzoeken of u familie bent van die persoon. (Dezelfde familienaam betekent niet automatisch dat u familie bent!)
Als u een gemeenschappelijke voorouder hebt, mag u het wapen voeren onder twee voorwaarden:
1. Die gemeenschappelijke voorvader voerde het wapen ook.
2. U bent een wettige afstammeling van die voorvader in mannelijke lijn.
De eerste voorwaarde is soms lastig te bewijzen. De tweede voorwaarde heeft nogal wat implicaties.
Zo mag u het wapen niet voeren wanneer u wel een natuurlijke afstammeling in mannelijke lijn bent, maar wanneer een van de schakels tussen u en hem een niet-gewettigde buitenechtelijke zoon was.
En u mag het wapen weer wel voeren, wanneer u geen natuurlijke afstammeling bent, maar wel een wettige, bijvoorbeeld door adoptie of doordat één van uw voorouders als buitenechtelijk kind geboren is maar later door een nakomeling van de wapenvoerder gewettigd werd.
Overigens is het ook mogelijk om een nieuw wapen te (laten) ontwerpen en dat vrij te geven voor alle wettige nakomelingen in mannelijke lijn van een bepaalde verre voorvader.
Ik heb een wapen gevonden voor mijn familie. Betekent dat dat mijn familie van adel is?
Nee. In Nederland mag iedereen een wapen voeren. In de praktijk werd dat vooral gedaan door de sociale elite en door mensen die een officiële functie bekleedden.
In het laatste geval was een wapen vroeger noodzakelijk. Officiële stukken moesten namelijk bekrachtigd worden met een officieel persoonlijk zegel van de betreffende functionaris.
Welke gegevens mag ik publiceren over personen die nog in leven zijn?
In principe helemaal niets. Zelfs geen aanduidingen waarbij u de data weg laat en de namen vervangt door bijvoorbeeld het woord 'privacy', omdat ook de relaties tussen die personen hen herkenbaar kunnen maken.
Wilt u toch gegevens over levende personen publiceren dan moet u aan een aantal voorwaarden voldoen. Meer daarover vindt u in stap 7 van de beginnershandleiding.
Zijn genealogische overzichten beschermd volgens de auteurswet? Mag ik zomaar gegevens van iemand anders overnemen?
Ja, genealogische overzichten zijn auteursrechtelijk beschermd.
De gegevens komen weliswaar uit openbare archieven, maar het opzoeken, interpreteren, verzamelen, selecteren en ordenen van die gegevens maken het resultaat tot een uniek werk.
U mag dus niet zomaar alles van iemand anders overnemen.
Maar u mag het werk van iemand anders wel gebruiken voor uw eigen onderzoek.
U mag er dus wel bepaalde gegevens uit halen en in uw eigen stamboom opnemen, zolang u maar verwijst naar het werk waar u die gegevens uitgehaald hebt en uw eigen werk niet te veel op dat andere werk gaat lijken.
Concreet: u mag geen complete stambomen overnemen van anderen. Uit een genealogie of parenteel bijvoorbeeld, mag u hooguit een bepaalde afstammingsreeks overnemen voor uw kwartierstaat (met bronvermelding!). Bent u zelf ook bezig met een genealogie of parenteel van dezelfde familie, dan doet u er beter aan om niets over te nemen en zelf op zoek te gaan in de archieven of om eerst toestemming te vragen.
Bij sommige stambomen op internet staat dat de gegevens niet zonder toestemming gebruikt mogen worden. Moet ik mij daar aan houden?
Nee. Zolang u niet de hele stamboom overneemt, maar alleen bepaalde gegevens gebruikt en de bron vermeldt, mag u die informatie gebruiken.
U hoeft daar geen toestemming voor te vragen, ook al zegt de samensteller van die stamboom van wel.
Er bestaat namelijk een wettelijk beschermd recht op het gebruik van informatie voor onderwijs, wetenschap en journalistiek.
En stamboomonderzoek is in principe een vorm van wetenschap.
Ik wil Voorouders.net steunen door een banner of een button op mijn eigen website te plaatsen. Waar kan ik die vinden?
Als u een banner wilt plaatsen, kunt u het beste meedoen met onze Nederlandse Genealogische Banner Exchange. U helpt dan niet alleen Voorouders.net maar ook de andere deelnemers en u hebt er zelf ook nog wat aan. Maar dat kan alleen als u ook een banner voor uw eigen website hebt. Zo niet, dan vindt u banners en buttons hier.
|
